- Не постои официјален пакет „зимски тестови“ што им е потребен на сите. Прегледите треба да се избираат според возраста, симптомите, медицинската историја и личниот ризик.
- Намалената сончева светлина може да го зголеми ризикот од недостаток на витамин Д, но тестирањето најчесто има смисла кај лица со симптоми или познати фактори на ризик.
- Зимата може да ги влоши депресијата, анксиозноста, астмата, ХОББ и одредени циркулаторни состојби.
- Крвната слика, тироидните тестови, метаболичкиот и липидниот панел не се прават автоматски само затоа што е зима; лекарот ги одредува според конкретната состојба.
- Хроничен замор, чести инфекции, отежнато дишење, постојано студени екстремитети или тешкотии со расположението се причини да разговарате со доктор.
Во оваа статија:
Студот, сувиот воздух и пократките денови можат да влијаат врз секојдневното функционирање и да влошат одредени здравствени состојби. Тоа не значи дека секој човек треба да направи долг список анализи штом започне зимата. Најкорисен е индивидуален пристап заснован на симптомите, ризикот и препораката од лекар.
Што се превентивни зимски прегледи?
Здравствениот скрининг е преглед или тест што може да открие ризик или рана промена пред да се појават изразени симптоми. Кај лице со веќе дијагностицирана болест, контролата може да покаже дали зимските услови ја влошуваат состојбата или дали терапијата треба да се приспособи.
Не постојат посебни универзални упатства за „зимски скрининг“. Возраста, бременоста, хроничните заболувања, лековите, семејната историја и новите симптоми се многу поважни од календарот. Непотребното тестирање може да создаде лажна тревога и дополнителни испитувања, па изборот треба да се направи со лекар.
Кога има смисла тестирање на витамин Д?
Витаминот Д придонесува за здравјето на коските и забите, мускулната функција и нормалното функционирање на имунолошкиот систем. Организмот го создава по изложување на сончева светлина, а дел се внесува преку храна како масна риба, јајца и збогатени производи.
Во зима има помалку и послаба сончева светлина, особено во подрачја со поголема географска ширина. Разговор за тестирање може да биде оправдан ако имате изразен замор, мускулна слабост или болки, ограничено изложување на сонце или состојба што ја нарушува апсорпцијата.
Поголем ризик може да имаат и повозрасни лица и луѓе со дебелина, Кронова болест или бубрежно заболување. Резултатот треба да го протолкува здравствен работник; не започнувајте високи дози суплементи на своја рака.

Ментално здравје во зимските месеци
Пократките денови, намалената светлина, осаменоста и промените во рутината кај некои луѓе се поврзани со повеќе стрес, анксиозност или симптоми на депресија. Кога промените се повторуваат во есен и зима и се намалуваат во пролет, можно е да станува збор за сезонско афективно нарушување.
Побарајте стручен разговор ако тагата, раздразливоста, безволноста, повлекувањето, промените во спиењето или чувството на безнадежност траат, се влошуваат или го попречуваат секојдневието. Проценката може да вклучи разговор, стандардизиран прашалник, физички преглед и, кога е потребно, анализи со кои се исклучуваат други причини.
Ако имате мисли за самоповредување или самоубиство, побарајте итна помош веднаш преку локалната служба за итни случаи или најблиската ургентна установа.
Кои крвни анализи може да ги предложи лекар?
Изборот зависи од симптомите и медицинската историја. Анализите не се „зимска рутина“, но можат да помогнат кога постои конкретно прашање:
- Комплетна крвна слика (ККС): ги мери крвните клетки и може да даде информации за анемија, инфекција и одредени промени во имунолошката функција.
- Тироиден панел: се користи кога симптоми како замор, промени во тежината, расположението или чувствителност на студ упатуваат на нарушена работа на тироидната жлезда.
- Сеопфатен метаболички панел: опфаќа повеќе супстанции во крвта и помага во процената на метаболизмот и функцијата на органите, вклучително и црниот дроб и бубрезите.
- Липиден панел: ги мери вкупниот холестерол, LDL, HDL и триглицеридите како дел од процената на кардиоваскуларниот ризик.
Еден резултат надвор од референтниот опсег не секогаш значи болест. Толкувањето зависи од лабораторијата, другите резултати, симптомите и општата здравствена состојба.
Крвен притисок и циркулација
На студ, крвните садови се стеснуваат за телото да ја задржи топлината. Оваа вазоконстрикција може привремено да го зголеми крвниот притисок и да ги засили тегобите кај лица со хипертензија, срцево заболување или Рејноов феномен.
Разговарајте со лекар ако често чувствувате студ, трнење или промена на бојата на прстите, болни грчеви, необјаснета болка во нозете или ако домашните мерења на притисокот се постојано покачени. Проценката обично започнува со медицинска историја, физички преглед и правилно мерење на крвниот притисок; дополнителни тестови се прават само кога се потребни.
Тестови за дишењето и белите дробови
Студениот и сув воздух може да ги иритира дишните патишта, додека престојот во затворени простории ја зголемува изложеноста на респираторни вируси и внатрешни алергени. Луѓето со астма или хронична опструктивна белодробна болест може да забележат повеќе кашлица, свирење во градите, стегање или отежнато дишење.
Лекарот може да предложи мерење на врвниот експираторен проток или тестови на белодробната функција, како спирометрија, за да утврди колку добро работат белите дробови и дали планот за лекување треба да се приспособи. Не менувајте ја редовната терапија без медицински совет.
Кога да се обратите кај лекар?
Закажете преглед ако имате хронична респираторна, циркулаторна или ментална состојба што се влошува во зима, или ако забележите:
- постојан или необјаснет замор и „магла“ во мислите;
- чести или долготрајни инфекции;
- бавно зараснување на рани;
- постојана тага, раздразливост, анксиозност или силен стрес;
- свирење во градите или отежнато дишење;
- невообичаено чувство на студ или често студени прсти на рацете и нозете.
Итно побарајте помош при силно отежнато дишење, болка или притисок во градите, конфузија, посинување на усните, несвестица или други нагло влошени симптоми. Овој текст е информативен и не заменува индивидуална медицинска проценка.
Заклучок
Наместо да нарачувате случајни лабораториски пакети, водете кратка евиденција за симптомите, домашните мерења и промените во расположението или дишењето. Со лекарот разгледајте кои проверки се навистина релевантни за вас. Урамнотежената исхрана, редовното движење, доволниот сон и безбедното изложување на дневна светлина остануваат важни навики во текот на целата зима.

