Клучни заклучоци
- Алкохолот не е неопходен за здравјето и лицата што не пијат не треба да почнуваат поради наводни придобивки.
- Некои студии го поврзувале умереното пиење со повисок HDL-холестерол, но поновите анализи покажуваат дека придобивките веројатно биле преценети.
- Алкохолот е докажан канцероген; ризикот за одредени видови рак може да расте и при мала консумација.
- Количината, брзината и зачестеноста на пиењето се важни: најголем дел од штетата доаѓа од епизодно прекумерно и долготрајно обилно пиење.
- Најсовремената практична порака е едноставна: ако пиете, помалку е подобро; во одредени ситуации најбезбедно е воопшто да не се пие.
Во оваа статија:
Со години се повторува идејата дека чаша црвено вино дневно може да биде добра за срцето. Денес сликата е многу повнимателна. Можно е некои состојки во грозјето да имаат корисни својства, но етанолот во пивото, виното и жестоките пијалаци е психоактивна и токсична супстанција што може да создаде зависност.
Влијанието не е исто кај секого. На ризикот влијаат количината, брзината и зачестеноста на пиењето, полот, телесната градба, генетиката, лековите, здравствената состојба и дали алкохолот се комбинира со тутун или други супстанции.
Што е алкохол и што е „стандардна пијачка“?
Активната состојка во алкохолните пијалаци е етанол. Тој се создава со ферментација на шеќерите во житарки, овошје и други суровини. Без оглед дали доаѓа од пиво, вино или жесток пијалак, организмот треба да го разгради истиот етанол.
Во американските здравствени насоки една стандардна пијачка содржи околу 14 грама чист алкохол. Приближно одговара на:
- околу 355 ml пиво со 5% алкохол;
- околу 150 ml вино со 12% алкохол;
- околу 45 ml жесток пијалак со 40% алкохол.
Овие мерки се ориентациски. Голема чаша вино, силно крафт-пиво или коктел може да содржи две или повеќе стандардни пијачки. Затоа бројот на чаши не секогаш го покажува реалното количество алкохол.
Дали алкохолот има здравствени придобивки?
Постари набљудувачки студии често покажувале крива во форма на буквата J: луѓето што пиеле малку наводно имале помал кардиоваскуларен ризик од оние што никогаш не пиеле, додека најголем ризик имале тешките корисници. Како можни објаснувања се наведувале повисок HDL или „добар“ холестерол и влијание врз згрутчувањето на крвта.
Но ваквите студии тешко ги раздвојуваат ефектите на алкохолот од образованието, приходите, исхраната, физичката активност, пушењето и претходното здравје. Во групата „непијачи“ понекогаш биле вклучени и луѓе што престанале да пијат поради болест, што може вештачки да создаде впечаток дека умерените корисници се поздрави.
Современите насоки затоа не препорачуваат некој да почне да пие за да го заштити срцето. Антиоксидансите поврзани со црвеното вино, како ресвератрол и флавоноиди, може да се внесат и преку грозје, бобинки и друга растителна храна — без ризиците од етанолот.
„Помалку е подобро“
Ако не пиете, нема здравствена причина да почнете. Ако пиете, намалувањето на количината и избегнувањето епизоди на опивање го намалуваат ризикот. Чаша вода меѓу пијалаците може да го забави темпото, но не го поништува дејството на алкохолот.
Како алкохолот влијае врз организмот?
Срце и крвни садови
Поголемата и долготрајна консумација може да го зголеми крвниот притисок и триглицеридите и да придонесе за аритмии, мозочен удар и кардиомиопатија — слабеење на срцевиот мускул. Дури и ниски нивоа на внес во понови истражувања се поврзуваат со поголем ризик за хипертензија и нарушен срцев ритам кај дел од луѓето.
Црн дроб
Црниот дроб го разградува најголемиот дел од алкохолот и затоа е особено изложен на оштетување. Алкохолно поврзаното заболување може да напредува од замастен црн дроб, преку воспаление, до цироза, при која здравото ткиво се заменува со лузни. Ризикот обично расте со вкупната количина и времетраењето на пиењето.
Мозок, координација и безбедност
Краткорочно, алкохолот ја забавува комуникацијата меѓу мозочните клетки. Се нарушуваат проценката, реакциите, рамнотежата и координацијата, а при поголема количина може да настанат празнини во меморијата и труење со алкохол. Затоа не треба да се вози, да се ракува со машини, да се плива или да се преземаат други ризични активности по пиење.
Долготрајното обилно пиење може да биде поврзано со промени во мозочната структура, оштетување на нервните клетки, когнитивно опаѓање и деменција. Потенцијалната поврзаност меѓу мал внес и понизок ризик за деменција во набљудувачки студии не е доволна причина да се препорачува алкохол.
Телесна тежина
Алкохолот обезбедува околу 7 kcal на грам — речиси двојно повеќе од протеините и јаглехидратите. Овие калории не заситуваат како цврстата храна, а пиењето може да го зголеми апетитот и да ја намали контролата врз изборот на храна. Влијанието врз тежината сепак зависи од пијалакот, количината и целокупните навики.
Расположение и ментално здравје
Алкохолот може привремено да создаде чувство на опуштеност, но не е третман за стрес, анксиозност или депресија. Редовното користење за справување со емоции може да ги влоши спиењето и расположението и да го зголеми ризикот од нарушување поврзано со употребата на алкохол.
Алкохол и ризик од рак
Алкохолните пијалаци се класифицирани како познат канцероген за луѓето. Постои силна научна поврзаност со рак на усната празнина, грлото, гркланот, хранопроводот, црниот дроб, дојката и дебелото и правото црево. Етанолот се претвора во ацеталдехид, соединение што може да ја оштети ДНК.
Ризикот генерално расте со количината, но за некои видови рак — особено рак на дојка — зголемување е забележано и при мал внес. Комбинацијата од алкохол и тутун е особено ризична за рак на устата, грлото и хранопроводот. Видот на пијалакот не го отстранува ризикот: етанол има и во црвеното и во белото вино, пивото и жестоките пијалаци.
Кој не треба да пие алкохол?
Целосно избегнување се препорачува за лица што:
- се бремени, се обидуваат да забременат или можеби се бремени;
- се под законската возраст за консумација;
- возат, ракуваат со машини или извршуваат активност што бара координација;
- земаат лекови што можат да реагираат со алкохол;
- имаат заболување што алкохолот може да го влоши, како заболување на црниот дроб, одредени аритмии или неконтролиран крвен притисок;
- закрепнуваат од нарушување поврзано со употребата на алкохол или не можат да ја контролираат количината.
Нема безбедна количина алкохол во бременоста. Изложеноста може да доведе до спонтан абортус, предвремено породување, мала родилна тежина и нарушувања од феталниот алкохолен спектар.
Кога пиењето станува нарушување?
Нарушувањето поврзано со употребата на алкохол е медицинска состојба, а не недостаток на волја. Знаци може да бидат силна желба, неуспешни обиди за намалување, потреба од сè поголема количина, продолжување и покрај проблемите и симптоми на повлекување. Ненадејното прекинување по долготрајно обилно пиење може да биде опасно и треба да се прави со медицинска помош.
Како да го намалите ризикот?
- Одредете однапред колку ќе испиете и изберете помала порција.
- Имајте денови во неделата без алкохол и избегнувајте „чување“ пијачки за викенд.
- Пијте бавно, со храна, и заменувајте алкохолен пијалак со вода.
- Не мешајте алкохол со седативи, опиоиди или лекови без проверка со лекар или фармацевт.
- Изберете безалкохолна алтернатива кога сакате вкус или социјален ритуал без етанол.
- Ако не можете да се придржувате до планираната количина, разговарајте со лекар или стручно лице.
Заклучок: Не постои вид алкохол што е неопходен или сигурно „добар“ за здравјето. Старите можни придобивки за срцето не ја поништуваат поврзаноста со рак, заболувања на црниот дроб, повреди, нарушено расположение и зависност. Ако не пиете, не почнувајте поради здравствени причини. Ако пиете, помала количина и поретки прилики носат помал ризик.
