Топлотен удар и топлотна исцрпеност: која е разликата?

Топлотна исцрпеност и топлотниот удар се сериозни состојби кои произлегуваат од неможноста на телото да ја регулира својата температура на високи температури и дехидрација. Топлотна исцрпеност предизвикува главоболка, гадење и слабост, додека топлотниот удар, кој може да биде животозагрозувачки, вклучува висока телесна температура проследени со тешка дефидратација, конфузија и дезориентираност. Важно е брзо да се превземат мерки за ладење и хидратација за да се спречат компликации и да се обезбеди здравствена помош при потреба.

Симптоми на топлотен удар

Топлотниот удар е најсериозната форма на топлотна болест и се смета за медицинска итна состојба. Често се случува по поблаги топлотни болести, вклучувајќи топлински грчеви, топлински синкопи (несвестица) и топлотна исцрпеност. (1) Може да се случи и кај луѓе кои немаат претходни знаци на топлотна болест.

Топлотниот удар се случува кога има продолжено изложување на високи температури во комбинација со дехидрација, кога телото доживува сериозни температирни разлики. Ова доведува до неуспех во внатрешната контрола на температурата на телото. Топлотниот удар често, но не секогаш, се случува кога телесната температура достигнува 41 степени. (2)

Имањето висока основна телесна температура го афектира централниот нервен систем, предизвикувајќи следниве симптоми: (3)

• Гадење и повраќање
• Горечка кожа
• Сува кожа која не се поти или прекумерното потење
• Висока телесна температура
• Конвулзии
• Конфузија и дезориентација
• Дисфункција на повеќе органи
• Губење на свеста или кома

Симптоми на топлотна исцрпеност

Топлотната исцрпеност се случува откако лицето било изложено на високи температури и доживува дехидрација.

Според Центрите за контрола и превенција на болести (CDC), најчестите знаци на топлотна исцрпеност се: (4)

• Главоболка
• Вртоглавица
• Гадење и/или повраќање
• Мускулни грчеви
• Слабост или замор
• Раздразливост
• Жед
• Тешко потење
• Зголемена телесна температура
• Намалено производство на урина

Дополнителни симптоми можат да вклучуваат темножолта урина (резултат на дехидрација) и конфузија.

Причини за топлотна исцрпеност и топлотен удар

Една студија покажала просечно над 60,000 случаи на топлотна болест во летните месеци кои ги посетиле одделенијата за итни случаи во САД. (5) Студијата покажала дека околу 12% од погодените лица биле примени во болница (просечно 7,678 годишно) и имало просечно 46 смртни случаи годишно.

Причините за топлотна исцрпеност и топлотен удар се слични. Главната причина за двете состојби е неспособноста на телото да се лади поради жешко време, вежбање или неспособноста на телото да ка компемзира топлотната разлика.

Дополнителни причини се дехидрација, употреба на алкохол и претерано облекување.

Неспособност на телото да се лади

Кога внатрешната температура на вашето тело не се регулира правилно, вашето тело може да стане неспособно да се лади. Седењето во жешка средина може да доведе до зголемување на вашата основна телесна температура по изложување на жешко и влажно време за долг период. Ова е најчесто кај постари лица и луѓе со хронични состојби. (6)

Напорната активност може да ја зголеми основната телесна температура, особено ако вежбате или работите на отворено во жешко време или во жешка просторија. Ова често ги афектира луѓето кои не се навикнати на високи температури или кои не остануваат хидрирани во жешки области. (7)

Дехидрација

Дехидрацијата се однесува на отсутноста на доволно течности во телото. Изложувањето на топлина во комбинација со дехидрација често води до топлотна болест. (8)

Употреба на алкохол

Пиењето алкохол кога сте на високи температури може да доведе до неспособност на телото да ја регулира својата телесна температура. (9) Алкохолот во комбинација со жешки температури може да доведе до дехидрација. Ова е затоа што алкохолот е диуретик и во комбинација со топлина може да предизвика губење на телесните течности преку потење и уринирање.

Претерано облекување

Важно е да се носи облека која е соодветна за екстремна топлина. Тежината на облеката, ткаенините и дури бојата влијаат на пенетрацијата на сонцето и колку добро воздухот циркулира преку кожата, дозволувајќи потта да испарува. Кога потта не може да испари од кожата, телесната температура се зголемува. (10)

Фактори на ризик за топлотна исцрпеност

Секој може да доживее топлотна исцрпеност, но одредени фактори на ризик можат да направат некои групи луѓе повеќе подложни на топлотна исцрпеност.

Возраст

Доенчињата, малите деца и постарите лица се со зголемен ризик за топлотна исцрпеност. Ова се должи на нивната неспособност да ги регулираат телесните температури. Тие исто така се повеќе подложни на брзо дехидрирање кога се на топлина.

Употреба на лекови

Некои лекови можат да го зголемат вашиот ризик за топлотна исцрпеност. Ова се должи на тоа што тие можат да предизвикаат дехидрација. Примери на лекови кои го зголемуваат ризикот за топлотна исцрпеност се оние кои се користат за лекување на мигрена, алергии, биполарно растројство, епилепсија и висок крвен притисок. (11)

Дебелина

Луѓето кои се со прекумерна тежина можат да бидат со зголемен ризик за топлотна исцрпеност. Ова се должи на тоа што дебелината и поврзаните здравствени состојби, како што е дијабетес, влијаат на начинот на кој телото ја регулира својата основна температура. Луѓрто со прекумерна тежина се подложни нивното тело да задржува повеќе топлина. (12)

Ненадејни промени во температурата

Луѓето кои не се навикнати на потопли клими се повеќе подложни на топлотна исцрпеност, без разлика на возраст или здравствен статус.

Ова се должи на тоа што телото има потреба од време да се навикне на повисоките температури.

Постари луѓе, оние со хронични медицински состојби и оние кои земаат лекови кои го нарушуваат регулирањето на телесната температура се најмногу афектирани кога се изложени на ненадејни промени во температурата. (13) Тие се најмногу на ризик за топлотна исцрпеност кога патуваат во топли клими или кога се соочуваат со екстремни временски промени.

Висок топлотен индекс

Топлотната исцрпеност често е поврзана со топлотниот индекс – мерка за тоа колку телото се загрева од ефектите на влажноста и температурата на воздухот. (14) Прекумерната влажност може исто така да го попречи испарувањето на потта и да ја наруши способноста на телото да се лади.

Ризикот за топлотна болест се зголемува кога топлотниот индекс е нас 37 степени или повисок. Важно е да се обрне внимание на топлотниот индекс за време на летните месеци. Топлотниот индекс може да биде уште повисок кога сте на сонце.

Луѓето кои немаат пристап до климатизација на своите работни места или во своите домови се со поголем ризик кога топлотниот индекс е висок. (15) Тие можат да имаат потреба да пристапат до јавни простори кои се климатизирани или до засолништа за ладење за време на високи температури.

Топлотен удар како компликација на топлотна исцрпеност

Топлотната исцрпеност сама по себе обично не е голем проблем. Сепак, ако се остави нетретирана и се игнорира, може да доведе до топлотен удар.

Топлотниот удар е многу посериозен од топлотната исцрпеност. Може да ги оштети мозокот, срцето, црниот дроб и бубрезите преку хипертермија (кога механизмите за регулирање на топлината на телото не функционираат добро).

Дури и една епизода на хипертермија може да доведе до продолжена или трајна невролошка или когнитивна дисфункција (нарушувања во функцијата на нервите, размислувањето и меморијата). (16) Ако топлотниот удар стане сериозен, може да доведе до смрт.

Кога да се консултирате со доктор

Ако мислите дека можеби доживувате топлотна исцрпеност, треба да престанете со тоа што го правите и да се одморите. Преместете се внатре или под сенка и пијте ладна вода или спортски пијалок.

Побарајте медицинска помош за знаци на топлотна исцрпеност кои не се подобруваат во рок од еден час откако ќе започнете со пиење течности и одмор. Побарајте итна помош ако вие, или некој друг:

• Не може да ги задржи течностите
• Развие температура од 40 степени или повисока
• Има проблеми со говорење, стоење или одење
• Премногу се поти
• Станува збунет или губи свест

Дијагностицирање на топлотна болест

Топлотните болести генерално се дијагностицираат врз основа на симптомите.

При топлотна исцрпеност, докторот ќе започне со проверка на вашата температура. Ќе ве праша што сте правеле пред да дојдете во одделението за итни случаи и какви симптоми доживувате.

Поради тоа што топлотниот удар е опасна состојба, луѓето кои го доживуваат треба да повикаат брза помош или да бидат донесени во одделение за итни случаи. Во одделението за итни случаи, вашата температура ќе биде проверена.

Исто така ќе имате тестови за проверка на функцијата на органите, крвни тестови, тестови на урина и други тестови кои здравствениот професионалец мисли дека би можеле да бидат корисни.

Ако се утврди дека немате топлотен удар, тие ќе бараат други причини за симптомите. Ако е топлотен удар, можеби ќе бидете примени во болница за третман или ќе добиете третман во одделението за итни случаи.

Третман за топлотна исцрпеност

Третманот за топлотна исцрпеност обично не бара итна или друга медицинска нега. Сепак, ако доживеете симптоми на топлотна исцрпеност, мора да излезете од топлината, по можност во климатизиран простор. Најдете ладно место за одмор ако не можете да влезете во климатизирана просторија.

Обидете се да пиете многу ладни течности, особено спортски пијалоци, за да ги замените изгубените електролити. Треба да избегнувате кофеин и алкохол бидејќи и двете го зголемуваат ризикот од дехидрација.

Други работи што можете да ги направите за да управувате со топлотна исцрпеност се:

• Отстранете тесна или вишок облека.
• Користете ладна бања или туш.
• Користете вентилатор.
• Нанесете ладни облоги на вратот и под пазувите за да помогнете да се олади телото.
• Побарајте помош од вашиот доктор ако овие мерки не помагаат и симптомите не се подобруваат по околу еден час. Ако симптомите се влошуваат, повикајте брза помош или одете во одделение за итни случаи.

Третман за топлотен удар

Топлотниот удар бара итна медицинска нега. Ако чекате амбуланта или превезувате некого во одделение за итни случаи, важно е да го оладите засегнатото лице што е можно повеќе.

Чекори што треба да се преземат вклучуваат: (17)

• Нанесување мраз на пазувите, препоните и вратот
• Пиење спортски пијалоци или солена вода
• Лежање во ладна област, со малку подигнати стапала
• Отстранување на тесна или тешка облека

Во болница, третманот за топлотен удар може да вклучува:

• Интравенозни (IV) течности
• IV течности за управување со дехидрација
• Ладни облоги
• Ледена бања
• Антиконвулзивни лекови
• Дополнителен кислород

Во сериозни случаи, може да биде потребен ладен воден лаваж. (18) Овој третман користи катетери (тенки, флексибилни цевки) за полнење на телесните празнини (надолу по грлото или во ректумот) со ладна вода. Целта е да се намали вашата телесна температура.

Времето што ќе го поминете во болница ќе зависи од тоа колку е сериозен вашиот топлотен удар и дали има некаква оштетеност на органите или невролошки нарушувања.

Превенција на топлотна исцрпеност и топлотен удар

Постои зголемен ризик за топлотна болест кога луѓето се надвор на топло време или при вежбање. За среќа, има работи што можете да ги направите за да спречите топлотна исцрпеност и топлотен удар.

Носете лесна, комотна облека

Важно е да правите добар избор за облека кога сте на топло време за да спречите топлотна болест. Носењето лесна и лабава облека помага да се извлече потта од кожата. Носењето широка шапка може да понуди заштита од сонце за главата и лицето.

Спречување на сончев удар

Сончевиот удар понекогаш е поврзан со топлотна исцрпеност и топлотен удар. Ова е затоа што сончевите удари ја нарушуваат способноста на телото да се лади и може да доведат до губење на течности.

Начини да се заштитите од сончев удар вклучуваат користење на крема за сончање, носење заштитна облека и останување внатре во средината на денот кога сончевите зраци се најсилни.

Останете хидрирани

Додека сте надвор на топлина, осигурајте се дека пиете многу течности. Не чекајте да бидете жедни за да пиете. Избегнувајте пијалоци кои можат да предизвикаат дехидрација, вклучувајќи пијалоци со шеќер, алкохол и кофеин.

Бидете претпазливи со некои лекови

Ако земате лекови кои можат да го зголемат вашиот ризик за дехидрација, уште повеќе е важно да преземете мерки на претпазливост за да избегнете топлотна болест. Ова може да вклучува користење на крема за сончање, останување внатре на топли денови и пиење многу течности.

Никогаш не оставајте некого во паркирано возило

Никогаш не треба да оставате дете или милениче во паркиран автомобил. Пред да го напуштите автомобилот, осигурајте се дека сите се излезени.

Автомобилите брзо се загреваат на многу високи температури дури и со малку отворени прозорци. Секој што е оставен во топол автомобил – особено деца – е на ризик за топлотен удар.

Одмарајте за време на топли периоди

Добра идеја е да ги ограничите активностите на отворено за времето од денот кога е поладно, како рано наутро и навечер. Ако сте надвор за време на топли периоди од денот, обидете се често да се одмарате во сенчести области или внатре за да му дозволите на телото да се опорави од ефектите на топлината.

Бидете повнимателни ако сте во ризична категорија

Ако сте некој што зема лекови или има медицинска состојба која го зголемува вашиот ризик за топлотна болест, важно е да го ограничите вашето време на отворено кога топлотниот индекс е повисок.

Ако сте на отворено и забележите знаци на прегревање, преземете мерки веднаш за да спречите влошување на ситуацијата. Ова вклучува одење внатре, пиење течности и наоѓање начини за ладење на телото.

Навикнување на времето

Ако не сте навикнати на повисоки температури, ограничете го вашето време на отворено додека не се навикнете на повисоките температури. Ако не сте навикнати на топлината, повеќе сте подложни на топлотна болест. Може да биде потребно некое време да се навикнете на повисоките температури, па осигурајте се да се движите полека.

Заклучок

Топлотната исцрпеност и топлотниот удар се два вида топлотна болест. Тие можат да бидат многу сериозни состојби. топлотната исцрпеност предизвикува мускулни грчеви, прекумерно потење, гадење и повраќање, а понекогаш и несвестица.

Топлотниот удар често се случува кога основната телесна температура достигнува 41 степени или повисока. Лице со топлотен удар може да доживее губење на свеста, конвулзии и конфузија.

Ако развиете топлотна исцрпеност, треба да се скриете од топлото што е можно побрзо и да пиете ладни течности за да ја намалите телесната температура. Ако продолжите да се чувствувате болни или мислите дека можеби доживувате топлотен удар, повикајте брза помош. Топлотниот удар е медицинска итна состојба и може многу брзо да стане животозагрозувачки.